Yeniden Sipariş Noktası Nedir? Tedarikçiye Ne Zaman Sipariş Vermelisiniz
Yeniden sipariş noktası, stok hangi seviyeye düşünce yeni sipariş verilmesi gerektiğini gösterir. Formülü, örnek hesabı ve kampanya dönemlerinde nasıl güncelleneceğini anlatıyoruz.
Bu yazıda (7 başlık)
Yeniden sipariş noktası, bir ürünün stoğu hangi seviyeye düştüğünde tedarikçiye yeni sipariş vermeniz gerektiğini gösteren stok miktarıdır. Formülü basittir: günlük ortalama satış × tedarik süresi (gün) + emniyet stoğu. Stok bu seviyeye indiğinde sipariş verirseniz, yeni ürün gelene kadar mevcut stok satışları karşılar ve emniyet stoğu beklenmedik durumlara karşı tampon olur.
Çoğu küçük işletmede yeni sipariş, stok "azaldı" ya da "bitti" diye fark edildiğinde verilir. Tedarikçinin ürünü göndermesi bir iki hafta sürüyorsa bu sürede ürün stoksuz kalır; pazaryerinde ilan pasife düşer, buybox kaybedilir, kampanya fırsatı kaçar. Tersine, "ne olur ne olmaz" diye erken ve fazla sipariş vermek de sermayeyi bağlar. Yeniden sipariş noktası bu iki hatanın arasındaki dengeyi bir sayıya çevirir. Bu yazıda formülü, örnek hesabı, kampanya ve sezon dönemlerinde güncellemeyi ve basit bir uyarı sistemi kurmayı anlatıyoruz.
Yeniden sipariş noktası nedir?
Yeniden sipariş noktası (İngilizce "reorder point", kısaca ROP), "şimdi sipariş ver" sinyalinin verildiği stok seviyesidir. İki soruya aynı anda cevap verir:
- Yeni ürün gelene kadar ne kadar satacağım? Tedarik süresi boyunca beklenen satış.
- Beklenmedik bir durumda ne kadar pay bırakmalıyım? Satışın beklenenden hızlı gitmesi ya da tedarikçinin gecikmesi için emniyet stoğu.
Yeniden sipariş noktası, "ne zaman" sorusunun cevabıdır. "Ne kadar" sorusu, yani sipariş miktarı ayrı bir karardır ve aşağıda kısaca ele alıyoruz.
Grafikte stok her gün satışla azalır. Stok yeniden sipariş noktasına indiğinde sipariş verilir. Tedarik süresi boyunca satış devam eder ve stok emniyet stoğu seviyesine yaklaşır. Yeni ürün geldiğinde stok yükselir ve döngü yeniden başlar. Her şey planlandığı gibi giderse emniyet stoğuna hiç dokunulmaz.
Formül: günlük satış × tedarik süresi + emniyet stoğu
Yeniden sipariş noktası = Günlük ortalama satış × Tedarik süresi + Emniyet stoğu
Günlük ortalama satış
Son dönemin toplam satış adedini gün sayısına bölün. Tüm kanalların satışını birlikte alın; aynı stoktan birden fazla pazaryerine ve kendi sitenize satış yapıyorsanız tek bir kanalın satışı yanıltır.
- Hangi dönem? Satışı düzenli ürünlerde son 60–90 gün, mevsimsel ürünlerde son 2–4 hafta daha doğru bir resim verir.
- Stoksuz günleri çıkarın. Ürün dönem içinde birkaç gün stoksuz kaldıysa o günleri hesaba katmayın; yoksa satış hızını olduğundan düşük bulursunuz.
- Olağandışı günleri ayırın. Tek seferlik bir kampanya ya da toplu siparişi ortalamaya katmayın.
Tedarik süresi
Siparişi verdiğiniz andan ürünün satışa hazır olduğu ana kadar geçen süredir. Yalnız tedarikçinin gönderim süresi değil:
- Siparişin hazırlanıp onaylanması
- Tedarikçinin ürünü hazırlaması
- Kargo ya da nakliye
- Mal kabul, sayım ve rafa yerleştirme
Tedarikçinin "3 günde gönderiyoruz" demesi, ürünün 3 günde satışa hazır olacağı anlamına gelmez. Son birkaç siparişin gerçek sürelerini not edin ve ortalamasını kullanın.
Emniyet stoğu
Satışın beklenenden hızlı gitmesine ya da tedarikin gecikmesine karşı ayırdığınız tampondur. En basit yöntem, emniyet stoğunu birkaç günlük satış olarak belirlemektir:
Emniyet stoğu = Günlük ortalama satış × Güvenlik gün sayısı
Satışı ve tedarikçisi istikrarlı ürünlerde birkaç gün yeterli olabilir; tedarikçisi sık geciken ya da satışı dalgalı ürünlerde daha fazla gün gerekir. Satış ve tedarik süresindeki dalgalanmayı hesaba katan yöntemleri emniyet stoğu rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Örnek hesap
Örneğin bir ürünün son 90 günde (stoksuz gün olmadan) tüm kanallarda 1.080 adet satıldığını düşünün.
| Bilgi | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|
| Günlük ortalama satış | 1.080 ÷ 90 | 12 adet |
| Tedarik süresi | Son siparişlerin ortalaması | 10 gün |
| Tedarik süresince satış | 12 × 10 | 120 adet |
| Emniyet stoğu | 12 × 5 güvenlik günü | 60 adet |
| Yeniden sipariş noktası | 120 + 60 | 180 adet |
Stok 180 adede indiğinde sipariş verirsiniz. Önümüzdeki 10 günde yaklaşık 120 adet satılır, yeni ürün geldiğinde rafta yaklaşık 60 adet kalmış olur.
Stok pozisyonuna göre karar verin
Yeniden sipariş noktasını yalnız raftaki stokla karşılaştırmak, aynı ürün için iki kez sipariş vermenize yol açabilir. Karşılaştırmayı stok pozisyonu ile yapın:
Stok pozisyonu = Eldeki stok + Yoldaki (sipariş verilmiş, henüz gelmemiş) stok − Hazırlanmayı bekleyen siparişler
Eldeki stok 170 adet ama tedarikçiden 300 adet yoldaysa stok pozisyonu 470 adettir; yeni sipariş gerekmez.
Gün olarak düşünmek
Aynı hesabı gün cinsinden de yapabilirsiniz. Mevcut stoğun kaç günlük satışa yettiğini bulun:
Stok gün sayısı = Stok pozisyonu ÷ Günlük ortalama satış
Stok gün sayısı, tedarik süresi ile güvenlik günlerinin toplamına (örnekte 10 + 5 = 15 gün) indiğinde sipariş verme zamanı gelmiştir. 180 adet ÷ 12 = 15 gün; iki yöntem aynı sonucu verir. Gün olarak düşünmek, satış hızları çok farklı ürünleri tek bir kuralla izlemeyi kolaylaştırır.
Ne kadar sipariş vermeli?
Sipariş miktarı; tedarikçinin en az sipariş adedi, toplu alım indirimi, depo alanı ve nakit durumunuza göre belirlenir. Basit bir başlangıç: bir sonraki sipariş dönemine kadar yetecek satışı sipariş edin. Örneğin ayda bir sipariş veriyorsanız 30 gün × 12 adet = 360 adet. Fazla sipariş, yavaş dönen ve sonunda ölü stoğa dönüşen ürünler yaratır; bu riski ölü stok yazımızda ele aldık. Stoğun ne kadar hızlı döndüğünü ölçmek için stok devir hızı yazımıza bakabilirsiniz.
Kampanya ve sezonda güncelleme
Yeniden sipariş noktası sabit bir sayı değildir. Formüldeki iki değişken, günlük satış ve tedarik süresi, kampanya ve sezon dönemlerinde değişir.
Kampanya dönemi
Kampanya haftalarında günlük satış birkaç katına çıkabilir; aynı dönemde tedarikçiler de yoğun olduğu için tedarik süresi uzayabilir. Örnekteki ürün için:
| Normal dönem | Kampanya dönemi | |
|---|---|---|
| Günlük satış | 12 adet | 30 adet (tahmini) |
| Tedarik süresi | 10 gün | 14 gün |
| Emniyet stoğu (5 gün) | 60 adet | 150 adet |
| Yeniden sipariş noktası | 180 adet | 570 adet |
Normal dönemin 180 adetlik sinyalini kampanyada kullanırsanız, sipariş verdiğiniz gün stok yalnız 6 günlük satışa yeter; tedarik ise 14 gün sürer. Kampanyadan önce siparişi tedarik süresini hesaba katarak öne çekin ve kampanya bitince değerleri normale döndürün. Kampanya satışını tahmin etmeyi kampanya dönemi satış tahmini yazımızda anlattık.
Sezon ürünleri
Mevsimsel ürünlerde satış hızı sezon başında artar, sezon sonunda düşer. Bu ürünlerde:
- Günlük satışı son 2–4 haftaya göre hesaplayın ve her hafta güncelleyin.
- Sezon sonuna yaklaşırken emniyet stoğunu azaltın; sezon sonunda elde kalan her ürün bir sonraki sezona kadar bekler.
- Sezonun son siparişini, tedarik süresi ile sezonun kalan süresini karşılaştırarak verin.
Kış sezonu örneğiyle stok planını kış sezonu ürünlerinde stok planı yazımızda ele aldık.
Uyarı sistemi kurmak
Yeniden sipariş noktası, ancak düzenli kontrol edilirse işe yarar. Yüzlerce ürünü tek tek izlemek yerine basit bir uyarı sistemi kurun.
Excel ile basit uyarı tablosu
| Sütun | İçerik |
|---|---|
| A | Ürün / stok kodu |
| B | Eldeki stok |
| C | Yoldaki stok |
| D | Günlük ortalama satış |
| E | Tedarik süresi (gün) |
| F | Güvenlik gün sayısı |
| G | Yeniden sipariş noktası: =D2*(E2+F2) |
| H | Durum: =EĞER(B2+C2<=G2;"Sipariş ver";"Yeterli") |
Tabloyu haftada bir güncelleyin ve "Sipariş ver" satırlarını filtreleyin. Tedarikçi bazında gruplarsanız aynı tedarikçiye ait ürünleri tek siparişte birleştirebilirsiniz.
Sistemin güvenilir olması için
- Stok doğru olmalı. Sistemdeki stok raftakinden farklıysa sinyal de yanlış olur. Düzenli sayım yapın.
- Tüm kanallar tek stoktan beslenmeli. Aynı ürün birden fazla kanalda satılıyorsa satış hızı da stok da toplam olarak izlenmelidir. Çok kanallı stokta yaşanan kaymaları stok takibi ve fazla satış rehberimizde anlattık.
- Değerler güncel olmalı. Günlük satış ve tedarik süresini en az ayda bir, kampanya ve sezon dönemlerinde haftada bir güncelleyin.
Panelde tükenme uyarısı
Hastürk CRM'in stok senkronizasyonu özelliğinde ürün panelde tek kart olarak tutulur ve tüm kanalların satışları aynı stoktan düşer. Panel satış hızına göre stoğun kaç gün yeteceğini hesaplar ve yakında bitecek ürünler için uyarı verir; raporlar bölümündeki sabah özeti de tükenecek ürünleri her sabah e-postanıza getirir. Bu gün sayısını tedarik süresi ve güvenlik günlerinizle karşılaştırarak hangi ürün için sipariş verme zamanının geldiğini kolayca görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Yeniden sipariş noktası nasıl hesaplanır?
Günlük ortalama satışı tedarik süresiyle (gün) çarpın ve emniyet stoğunu ekleyin. Örneğin günde 12 adet satan, tedarik süresi 10 gün ve emniyet stoğu 60 adet olan bir ürün için yeniden sipariş noktası 12 × 10 + 60 = 180 adettir.
Yeniden sipariş noktası ile emniyet stoğu arasındaki fark nedir?
Emniyet stoğu, beklenmedik durumlar için ayrılan tampondur ve normalde hiç kullanılmaz. Yeniden sipariş noktası ise sipariş verme zamanını gösteren seviyedir; tedarik süresince beklenen satışı ve emniyet stoğunu birlikte içerir.
Tedarik süresi değişkense ne yapmalıyım?
Son birkaç siparişin gerçek sürelerini kaydedin ve ortalamasını kullanın. Süre çok dalgalıysa güvenlik gün sayısını artırın ya da emniyet stoğunu tedarik süresindeki dalgalanmayı da hesaba katan bir yöntemle hesaplayın.
Yeniden sipariş noktasını ne sıklıkla güncellemeliyim?
Satışı düzenli ürünlerde ayda bir güncellemek yeterlidir. Kampanya öncesinde, sezon başında ve sonunda ya da tedarikçi değiştiğinde değerleri hemen yeniden hesaplayın; bu dönemlerde haftalık güncelleme daha güvenlidir.
Birden fazla kanalda satıyorsam hesabı nasıl yapmalıyım?
Aynı stoktan satış yapıyorsanız tüm kanalların satışlarını toplayarak günlük ortalama satışı bulun ve yeniden sipariş noktasını toplam stok için hesaplayın. Kanal bazında ayrı hesap yapmak, toplam talebi olduğundan düşük gösterir.
Sonuç
Yeniden sipariş noktası, "stok bitmek üzere" telaşını bir kurala çevirir: günlük satışı tedarik süresiyle çarpın, emniyet stoğunu ekleyin ve stok pozisyonu bu seviyeye indiğinde sipariş verin. Değerleri kampanya ve sezon dönemlerinde güncelleyin, stoğun doğru ve tüm kanallarda tek kaynaktan izlendiğinden emin olun. Böylece hem stoksuz kalma hem de gereksiz fazla stok riskini birlikte azaltırsınız. Genel stok yönetimi yöntemleri için e-ticarette stok yönetimi rehberimize göz atabilirsiniz.
