Web tasarım ve özel yazılım hizmetlerimizikas e-ticaret sitesi kurulumu ve özel menü tasarımıResmi API ile güvenli bağlantıSatılan ürünün stoğu tüm kanallarda kendiliğinden düşer7 gün ücretsiz deneyin, kurulum ücreti yokKargo etiketi ve toplama listesi tek tıklaHer siparişte gerçek kâr: komisyon, kargo ve iade düşülmüşZarar ettiren ürünü anında görünTüm mağazalarınız telefonunuzda
+90 555 963 29 61

Geçmiş Satış Verisiyle Talep Tahmini: Basit Hareketli Ortalama Yöntemi

Özet

Basit yöntemler bile tahminsiz stok planından iyidir. Hareketli ortalamayı, sezon katsayısını, tahmin hatasının ölçülmesini ve tahminin stok siparişine dönüştürülmesini anlatıyoruz.

Yazar: Hastürk CRMYayın: 7 dk okuma
Geçmiş Satış Verisiyle Talep Tahmini: Basit Hareketli Ortalama Yöntemi
Bu yazıda (8 başlık)
  1. Neden basit yöntem?
  2. Hareketli ortalama
  3. Sezon katsayısı
  4. Tahmin hatasını ölçmek
  5. Tahminden stok siparişine
  6. Veriyi nereden alacaksınız?
  7. Sonuç
  8. Sık sorulan sorular

Geçmiş satış verisiyle talep tahmini, bir ürünün önümüzdeki dönemde kaç adet satacağını son aylardaki satışlarından yola çıkarak hesaplamaktır. En basit ve en yaygın yöntem hareketli ortalamadır: son birkaç ayın satış ortalaması, gelecek ayın tahmini olarak kullanılır. Satışları mevsime göre dalgalanan ürünlerde bu ortalama bir sezon katsayısıyla düzeltilir. İkisi de Excel'de birkaç formülle kurulabilir.

Bu yazıda neden basit bir yöntemle başlamanız gerektiğini, hareketli ortalamayı, sezon katsayısını, tahmin hatasını ölçmeyi ve tahmini stok siparişine dönüştürmeyi örnek bir ürün üzerinden anlatıyoruz. Örnekteki satış rakamları açıklayıcıdır.

Neden basit yöntem?

Talep tahmini denince akla karmaşık istatistik modelleri gelir. Oysa küçük ve orta ölçekli bir e-ticaret işletmesi için asıl sorun yöntemin basitliği değil, hiç tahmin yapılmamasıdır. Tahminsiz stok planı genellikle şöyle işler: Ürün azalınca "geçen sefer kaç almıştık?" diye bakılır ve aynı miktar yeniden sipariş edilir. Sonuç, sezon başında tükenen, sezon sonunda depoda kalan stoktur.

Basit yöntemin avantajları:

  • Anlaşılır: Ekipteki herkes tahminin nereden geldiğini görebilir ve itiraz edebilir.
  • Hızlı kurulur: Aylık satış verisi ve birkaç formül yeterlidir.
  • Ölçülebilir: Tahminin ne kadar tuttuğunu her ay kontrol edip yöntemi iyileştirebilirsiniz.
  • Yeterince iyidir: Birçok ürün grubunda basit yöntemler ile karmaşık modeller arasındaki fark, veri kalitesindeki sorunların yarattığı farktan küçüktür.

Kampanya dönemleri gibi olağan dışı haftalar için ayrı bir yaklaşım gerekir; bunu kampanya dönemi satış tahmini yazımızda ele aldık. Bu yazı, ürünün olağan aylık satışını tahmin etmeye odaklanıyor.

Hareketli ortalama

Hareketli ortalama, son N dönemin satış ortalamasıdır. Her yeni ay geldiğinde en eski ay hesaptan çıkar, en yeni ay eklenir; ortalama bu yüzden "hareket eder".

3 aylık hareketli ortalama = (Son ay + Önceki ay + İki önceki ay) ÷ 3

Örnek ürün

Bir ev ürünü mağazasının en çok satan ürünlerinden birinin 2026 yılı aylık satışları şöyle olsun:

AyOcaŞubMarNisMayHazTemAğuEylEki
Satış (adet)130124141138160148133147166170

Ekim sonunda Kasım tahminini yapıyoruz. 3 aylık hareketli ortalama:

(147 + 166 + 170) ÷ 3 = 161 adet

Excel'de satışlar B2:K2 hücrelerindeyse, Kasım tahmini için =ORTALAMA(I2:K2) yazmanız yeterlidir. Formülü sağa doğru kopyaladığınızda her ay için bir önceki üç ayın ortalaması hesaplanır.

Kaç ay kullanmalı?

  • Kısa dönem (2–3 ay): Son değişimlere hızlı tepki verir ama tek bir olağan dışı aydan çok etkilenir.
  • Uzun dönem (6–12 ay): Daha dengelidir ama trend değişimlerini geç fark eder.

Çoğu ürün için 3 ay iyi bir başlangıçtır. Satışı çok dalgalı ürünlerde 6 ayı deneyin ve aşağıda anlatacağımız hata ölçümüyle hangisinin daha iyi tuttuğuna bakın.

Hareketli ortalamanın zayıf noktası

Hareketli ortalama geçmişin ortalamasıdır; mevsimsel bir yükselişi önceden göremez. Örnek ürünün geçen yıl Kasım satışları, yıl ortalamasının belirgin şekilde üstündeydi. Hareketli ortalama Kasım için 161 adet derken, gerçek talep çok daha yüksek olabilir. Bu boşluğu sezon katsayısı kapatır.

Sezon katsayısı

Sezon katsayısı, bir ayın satışının yıl ortalamasına göre ne kadar yüksek ya da düşük olduğunu gösterir:

Sezon katsayısı = O ayın satışı ÷ Yılın aylık ortalama satışı

Örnek ürünün 2025 satışları toplam 1.680 adet, yani aylık ortalama 140 adetti:

AyOcaŞubMarNisMayHazTemAğuEylEkiKasAra
2025 satış119112126133140133126126140154210161
Katsayı0,850,800,900,951,000,950,900,901,001,101,501,15

Kasım katsayısı 1,50: bu ürün Kasım'da ortalama bir ayın 1,5 katı satıyor.

Sezon düzeltmeli tahmin

Sezon katsayısını kullanmak için iki adım gerekir:

  1. Sezondan arındırın: Son üç ayın satışını kendi katsayısına bölün. Böylece her ayın "sezon etkisi olmasaydı" satışını bulursunuz: Ağustos 147 ÷ 0,90 = 163,3; Eylül 166 ÷ 1,00 = 166,0; Ekim 170 ÷ 1,10 = 154,5. Ortalaması 161,3 adettir. Buna ürünün temel seviyesi diyelim.
  2. Hedef ayın katsayısıyla çarpın: Kasım tahmini = 161,3 × 1,50 = 242 adet. Aralık tahmini = 161,3 × 1,15 = 185 adet.

Basit hareketli ortalama Kasım için 161 adet derken, sezon düzeltmeli tahmin 242 adet diyor. Aradaki 81 adetlik fark, Kasım'da stoksuz kalmakla kalmamak arasındaki farktır.

Çizgi grafik: 2026 gerçek aylık satış, 3 aylık hareketli ortalama tahmini ve sezon düzeltmeli tahmin, Kasım ve Aralık tahminleriyle
Örnek: hareketli ortalama yükselişleri geriden izliyor, sezon düzeltmeli tahmin Kasım artışını önceden görüyor

Sezon katsayısında dikkat

  • En az bir tam yıllık veri gerekir. İki ya da üç yılınız varsa her ayın katsayısını yılların ortalamasıyla hesaplamak daha sağlıklıdır.
  • Kampanya aylarını ayrı düşünün. Geçen yıl Kasım'da büyük bir kampanyaya katıldıysanız, katsayı kampanyanın etkisini de taşır. Bu yıl aynı kampanya yoksa katsayıyı düşürmeniz gerekir.
  • Stoksuz kalınan ayları düzeltin. Geçen yıl bir ay stoksuz kaldıysanız o ayın satışı gerçek talebi göstermez; o ayı katsayı hesabından çıkarın ya da tahmini bir değerle doldurun.
  • Katsayıların toplamı 12 olmalı. Değilse, her katsayıyı toplamın 12'ye oranına bölerek düzeltin.

Tahmin hatasını ölçmek

Bir tahmin yöntemini kullanmadan önce geçmişte ne kadar tuttuğunu test edin. Bunun için yöntemi geçmiş aylara uygular, tahmini gerçek satışla karşılaştırırsınız.

Örnek ürün için Nisan–Ekim 2026 dönemini iki yöntemle "tahmin edip" gerçek satışla karşılaştıralım:

AyGerçekHareketli ort.HataSezon düzeltmeliHata
Nisan138131,76,3147,19,1
Mayıs160134,325,7152,37,7
Haziran148146,31,7146,31,7
Temmuz133148,715,7138,35,3
Ağustos147147,00,0139,17,9
Eylül166142,723,3155,610,4
Ekim170148,721,3174,94,9

İki ölçü yeterlidir:

  • Ortalama mutlak hata (MAE): Hataların işaretine bakmadan ortalaması. Hareketli ortalamada 13,4 adet, sezon düzeltmeli yöntemde 6,7 adet.
  • Ortalama yüzde hata (MAPE): Her ayın hatasının gerçek satışa oranının ortalaması. Hareketli ortalamada %8,6, sezon düzeltmeli yöntemde %4,4.

Bu ürün için sezon düzeltmeli yöntem hatayı yarıya indiriyor. Excel'de hata sütununu =MUTLAK(Gerçek − Tahmin) formülüyle, ortalamasını =ORTALAMA(...) ile hesaplayabilirsiniz.

Hata ölçümünü alışkanlık hâline getirin

Her ay sonunda o ayın tahminini gerçek satışla karşılaştırıp tabloya ekleyin. Bir ürünün hatası sürekli artıyorsa, ya talep yapısı değişmiştir (yeni rakip, fiyat değişimi, ürün yaşam döngüsü) ya da veri sorunu vardır. Hata tek yönlüyse (tahmin hep düşük ya da hep yüksek kalıyorsa), yöntem bir trendi kaçırıyordur.

Tahminden stok siparişine

Tahmin tek başına bir sayıdır; stok siparişine dönüşmediği sürece işe yaramaz. Dönüşüm için şu formülü kullanabilirsiniz:

Sipariş miktarı = Kapsama dönemi tahmini + Emniyet stoğu − Eldeki stok − Yoldaki sipariş

Kapsama dönemi, bu siparişin yetmesini istediğiniz süredir: tedarik süresi ile bir sonraki sipariş tarihine kadar geçen süre.

Örnek

Ekim sonundasınız ve bu sipariş Kasım ile Aralık'ı karşılayacak:

  • Kapsama dönemi tahmini: 242 + 185 = 427 adet
  • Emniyet stoğu: Tahmin hatasına göre bir pay. Basit bir kural olarak ortalama mutlak hatanın (6,7) Kasım katsayısıyla (1,5) çarpımının 2 katı: yaklaşık 20 adet
  • Eldeki stok: 180 adet
  • Yoldaki sipariş: 60 adet

Sipariş miktarı = 427 + 20 − 180 − 60 = 207 adet

Emniyet stoğunu daha sistemli hesaplamak için emniyet stoğu nedir, nasıl hesaplanır yazımıza, siparişin ne zaman verileceğini belirlemek için yeniden sipariş noktası rehberimize bakabilirsiniz. Tüm bu hesapları tek dosyada tutmak isterseniz Excel stok takip şablonu iyi bir başlangıçtır.

Tahmin edilmesi zor ürünler

Her ürün için tahmin yapmak zorunda değilsiniz. Satışı çok düşük ve düzensiz ürünlerde (ayda 0–3 adet) hareketli ortalama anlamlı sonuç vermez. Bu ürünlerde sabit bir asgari stok tutmak ya da siparişe göre tedarik etmek daha pratiktir. Uzun süredir hiç satmayan ürünleri ise tahmin yerine ölü stok listesinde değerlendirin.

Veriyi nereden alacaksınız?

Tahminin kalitesi, kullandığınız verinin kalitesiyle sınırlıdır. Birden fazla kanalda satıyorsanız her kanalın satışını ayrı ayrı toplamak hem zaman alır hem de hata riskini artırır. Ayrıca iptal edilen ve iade edilen siparişlerin satıştan ayrılması gerekir.

Hastürk CRM'in raporlar bölümünde tüm kanalların satışları aynı ekranda; günlük, haftalık ve aylık olarak dönem karşılaştırmasıyla görünür. Mağazanızı bağladığınızda son bir yılın siparişleri aktarılır, bu sayede sezon katsayısı için gereken geçmiş veri ilk günden elinizde olur; sipariş listesini filtreleyip Excel'e aktararak yukarıdaki tabloları kurabilirsiniz. Stok senkronizasyonu tarafında ise satış hızına göre stoğun kaç gün yeteceği hesaplanır ve yakında bitecek ürünler için uyarı verilir.

Sonuç

Talep tahmini için karmaşık bir model kurmanız gerekmez. 3 aylık hareketli ortalama, geçen yılın verisinden çıkarılmış sezon katsayıları ve her ay tutulan bir hata tablosu, tahminsiz stok planına göre çok daha az stoksuz kalma ve çok daha az fazla stok demektir. Önce en çok satan ürünlerinizle başlayın, hata ölçümüyle yöntemi iyileştirin ve tahmini her zaman bir sipariş miktarına dönüştürün.

Sık sorulan sorular

Hareketli ortalama ile talep tahmini nasıl yapılır?

Son birkaç ayın satış ortalamasını gelecek ayın tahmini olarak kullanırsınız. 3 aylık hareketli ortalama için son üç ayın satışını toplayıp üçe bölmeniz yeterlidir.

Sezon katsayısı nasıl hesaplanır?

Bir ayın satışını, o yılın aylık ortalama satışına bölersiniz. Katsayı 1'den büyükse o ay ortalamanın üstünde, küçükse altında satış yapılmış demektir.

Tahmin hatası nasıl ölçülür?

Yöntemi geçmiş aylara uygulayıp tahmini gerçek satışla karşılaştırırsınız. Ortalama mutlak hata adet olarak, ortalama yüzde hata ise oran olarak ne kadar yanıldığınızı gösterir.

Talep tahmini için kaç aylık veri gerekir?

Hareketli ortalama için birkaç aylık veri yeterlidir. Sezon katsayısı için ise en az bir tam yıllık veri gerekir; iki ya da üç yıllık veri daha güvenilir sonuç verir.

Kampanya ayları tahmini bozar mı?

Bozabilir. Geçen yılın kampanya etkisi sezon katsayısına yansır. Bu yıl aynı kampanya yoksa katsayıyı düşürün ya da kampanya dönemini ayrı tahmin edin.

H
Hastürk CRMPazaryeri ve e-ticaret operasyonu üzerine yazıyoruz. Panelimizi kullanan satıcıların sahada karşılaştığı sorunlardan derliyoruz. Hakkımızda
Blog

İlgili Yazılar

Pazaryeri satışlarınızı tek panelden yönetinSiparişler, kargo etiketleri, stok ve kârlılık tek ekranda. Kayıt olmadan demo panelini açın; beğenirseniz 7 gün ücretsiz kullanın.
Hemen Ara WhatsApp