Beden Kırığı Nedir? Eksik Bedenlerin Satışa Etkisi ve Tamamlama Kararı
Giyim ve ayakkabıda M ve L gibi çekirdek bedenler bitip yalnız uç bedenler kaldığında ürün beden kırığına girer: görüntülenme sürer ama satış düşer. Beden kırığını ölçmeyi, tamamlama mı indirim mi kararını örnek hesapla, beden dağılımıyla sipariş vermeyi ve kanallar arası beden stoğunu anlatıyoruz.
Bu yazıda (8 başlık)
Beden kırığı, bir modelin en çok satan bedenleri (genellikle M ve L gibi çekirdek bedenler) tükendiğinde yalnız uç bedenlerin stokta kalmasıdır. Ürün hâlâ stokta görünür ve ziyaret almaya devam eder, ama müşterilerin çoğu kendi bedenini bulamadığı için satış düşer; kalan bedenler de tek başına satmaz. Çözüm, stoğu beden bazında izlemek, çekirdek bedenleri zamanında tamamlamak ve tamamlanamayacak modellerde kalanı erken eritmektir.
Giyim e-ticaretin en büyük sektörü olduğu için beden kırığının bedeli de büyüktür. Ticaret Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında e-ticaret hacminden en büyük payı 428,7 milyar TL ile giyim, ayakkabı ve aksesuar sektörü aldı (Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye'de E-Ticaretin Görünümü Raporu Yayınlandı - 12.05.2026). Aynı sektörde e-ticaretin genel ticaret içindeki payı 2025'te %25,4 iken Kasım'da %32,4 ile zirve yaptı (Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, Türkiye'de E-Ticaretin Görünümü Raporu 2025). Yani giyim alışverişinin internete en çok kaydığı ay, çekirdek bedenlerin en hızlı tükendiği aydır.
Beden kırığı nedir?
Bir örnekle bakalım. Bir tişört modelinden S–XXL arası 120 adet aldığınızı ve birkaç hafta sonra stoğun şöyle göründüğünü düşünün (rakamlar örnektir):
| Beden | Başlangıç stoğu | Satılan | Kalan | Satışlar içindeki payı |
|---|---|---|---|---|
| S | 18 | 16 | 2 | %15,5 |
| M | 36 | 36 | 0 | %35,0 |
| L | 36 | 36 | 0 | %35,0 |
| XL | 20 | 12 | 8 | %11,7 |
| XXL | 10 | 3 | 7 | %2,9 |
| Toplam | 120 | 103 | 17 | %100 |
Stok listesinde ürün hâlâ "17 adet stokta" görünür; başlangıç stoğunun yalnız yaklaşık %14'ü kalmıştır. Ama satışların yaklaşık %70'ini oluşturan M ve L bedenler bitmiştir. Model artık müşterilerin büyük kısmına bir şey sunamaz: beden kırığına girmiştir.
Satışa etkisi: görüntülenme var, satış yok
Beden kırığına giren bir modelde müşteri ürünü görür, beğenir, beden seçimine gelir ve M bedenin tükendiğini görünce sayfadan çıkar. Bunun üç sonucu vardır:
- Satış hızı çöker. Örneğin günde 4 adet satan model, çekirdek bedenler bitince iki günde bir satışa (günde 0,5 adet) düşebilir. Sipariş başı kârı 155 TL olan bir üründe günlük 3,5 adetlik kayıp, bu örnekte günde yaklaşık 540 TL kâr kaybı demektir (3,5 × 155 = 542,50 TL).
- Ürün aramada gerileyebilir. Pazaryerleri sıralamada satış performansını da dikkate alabilir; ağırlıklar açıklanmaz ama satışı düşen ürünün görünürlüğü de zamanla azalabilir. Tamamladığınızda ürünü eski yerine taşımak zaman alır.
- Kalan bedenler ölü stoğa döner. XXL'den kalan 7 adet, model listede gerilediği için daha da yavaş satar. Ölü stoğu tespit etmeyi ölü stok yazımızda anlattık.

Beden kırığını ölçmek
Toplam stok adedi beden kırığını göstermez; beden bazında bakmanız gerekir. Üç basit ölçü yeter:
- Beden doluluğu = stoğu olan beden sayısı ÷ modelin toplam beden sayısı. Örnekte S, XL ve XXL stokta: 3 ÷ 5 = %60. Bu oran yanıltıcıdır; kırık bir model %60 dolu görünebilir.
- Çekirdek beden doluluğu = stoğu olan çekirdek beden sayısı ÷ çekirdek beden sayısı. Örnekte M ve L'nin ikisi de yok: 0 ÷ 2 = %0.
- Satış ağırlıklı doluluk = stoğu olan bedenlerin geçmiş satış payları toplamı. Örnekte %15,5 + %11,7 + %2,9 = %30,1. Yani müşterilerin yalnız yaklaşık üçte birine beden sunabiliyorsunuz.
En kullanışlısı üçüncüsüdür. Kendinize bir eşik belirleyin: örneğin satış ağırlıklı doluluk %70'in altına indiğinde model "kırık" sayılsın ve tamamlama ya da eritme kararı o hafta verilsin. Eşiği kendi satış verinize göre ayarlayın.
Bu ölçüleri haftalık bir tabloda tutmak için varyant bazında stok ve satış listesine ihtiyacınız var: her beden kendi barkodu ve stok koduyla, aynı ana ürün altında. Bu yapıyı model kodu ve varyant gruplama yazımızda anlattık. Hastürk CRM'in stok senkronizasyonu bölümü satış hızına göre stokun kaç gün yeteceğini hesaplar ve yakında bitecek ürünler için uyarır; çekirdek bedenlerin bittiği günü önceden görürsünüz. Raporlar bölümünde ise seçtiğiniz dönemde en çok satan ürünleri adede göre listeleyip beden payını çıkarabilirsiniz.
Tamamlamak mı, indirime almak mı?
Kırık bir model için iki yol vardır: çekirdek bedenleri yeniden alıp modeli tamamlamak ya da kalan bedenleri indirimle eritip modeli kapatmak. Karar dört soruya bağlıdır:
| Soru | Tamamlamaya yakın | Eritmeye yakın |
|---|---|---|
| Model hâlâ talep görüyor mu? | Görüntülenme sürüyor, kırılmadan önce hızlı satıyordu | Satış zaten yavaşlamıştı |
| Tedarik süresi sezona yetiyor mu? | Mal sezon bitmeden gelir | Mal geldiğinde sezon biter |
| Tedarikçi tek beden veriyor mu? | Yalnız M ve L alabilirsiniz | Yalnız seri hâlinde satıyor |
| Marj tamamlamayı kaldırır mı? | Sipariş başı kâr güçlü | Kâr ince, sermaye sıkışık |
Seri meselesi sık gözden kaçar: bazı tedarikçiler yalnız seri hâlinde, yani her bedenden belirli oranda satar. Örneğin seri 1 S, 2 M, 2 L, 1 XL ise 20 M almak için 10 seri, yani 60 adet almanız gerekir; bunun 10'u S, 10'u XL'dir ve zaten fazla olan uç bedenlere yenilerini eklersiniz. Bu durumda tamamlamak kırığı çözmez, sonraki kırığı büyütür.
Örnek bir hesap: satış fiyatı 600 TL (KDV dahil), komisyon %20 (120 TL), kargo 55 TL, sipariş başı sabit kesinti 10 TL ve alış maliyeti 260 TL olan bir modelde sipariş başı kâr 600 − 120 − 55 − 10 − 260 = 155 TL'dir; vergiler bu basit hesaba katılmamıştır.
- Tamamlama: M ve L'den 20'şer adet alırsınız (40 × 260 = 10.400 TL sermaye). Hepsi satarsa 40 × 155 = 6.200 TL kâr; model listede toparlandıkça kalan uç bedenler de satma şansı bulur. Risk, sezon bitmeden satamamaktır.
- Eritme: Kalan 17 adedi %30 indirimle 420 TL'ye satarsınız. Sipariş başı kâr 420 − 84 − 55 − 10 − 260 = 11 TL'ye iner; kâr neredeyse sıfırdır ama stok nakde döner ve depo yeri açılır.
Tamamlamanın beklenen kârı, satamama riskiyle birlikte eritmenin sonucundan belirgin biçimde iyiyse tamamlayın; değilse modeli erken eritin. Bekleyerek karar vermemek en pahalı seçenektir: kırık model hem satmaz hem sermaye bağlar. İndirimi kademeli kurmanın yollarını Kasım indirimlerinde giyim satışı yazımızda ele aldık.
Sipariş verirken beden dağılımı
Beden kırığının en ucuz çözümü, siparişi baştan doğru dağıtmaktır. Tedarikçinin standart serisi yerine geçmiş satış paylarınızı kullanın. Örneğin bir modelin geçmiş satış payları S %15, M %30, L %30, XL %17 ve XXL %8 ise 200 adetlik sipariş şöyle dağılır:
| Beden | Satış payı | 200 adetlik siparişte |
|---|---|---|
| S | %15 | 30 |
| M | %30 | 60 |
| L | %30 | 60 |
| XL | %17 | 34 |
| XXL | %8 | 16 |
Yeni bir modelde geçmiş veri yoksa aynı kategorideki benzer modellerin ortalama beden payını kullanın. Çekirdek bedenler için ayrıca yeniden sipariş noktası belirleyin: M beden günde ortalama 1,2 adet satıyor, tedarik 14 gün sürüyor ve 5 adet emniyet stoğu tutmak istiyorsanız, M'nin stoğu 1,2 × 14 + 5 = 21,8, yani yaklaşık 22 adede indiğinde siparişi verin. Formülün ayrıntısını yeniden sipariş noktası yazımızda, stok devir hızını da stok devir hızı yazımızda bulabilirsiniz.
İadeler de beden stoğunu etkiler: bedeni uymayan ürün iade gelir ve çoğu zaman sizin çekirdek bedeninizdir. Ölçü tablosu ve kalıp bilgisi ("dar kalıp, bir beden büyük alın" gibi) iadeyi azaltarak çekirdek bedenlerin rafta değil müşteride kalmasını sağlar.
Kanallar arasında beden stoğu
Birden fazla kanalda satıyorsanız beden kırığı yapay olarak da oluşabilir. M bedenden 10 adediniz varsa ve bunu kanallara 5'er bölerseniz, bir kanalda M biter ve o kanalda model kırılır; diğer kanalda M rafta beklerken. Çözüm, stoğu bölmek yerine tek havuzdan yönetmektir: her satıştan sonra kalan adet bütün kanallara aynı anda gider.
Hastürk CRM'in stok senkronizasyonu bunu yapar: ürün panelde tek kart olarak tutulur, kanallardaki ilanlar barkod ve stok koduyla eşleşir ve bir kanaldan sipariş gelince yeni stok, stok gönderimi açık diğer kanallara gönderilir. İsterseniz bir kanal için en fazla gösterilecek adedi sınırlayabilirsiniz; örneğin kârı düşük bir kanalda son birkaç M bedeni göstermemek için. Her bedenin ayrı barkodla doğru eşleştiğinden emin olun; eşleşmeyen bir beden, stok senkronunun dışında kalır.
Sık sorulan sorular
Beden kırığı nasıl hesaplanır?
En pratik ölçü satış ağırlıklı doluluktur: stoğu olan bedenlerin geçmiş satış paylarını toplayın. Sonuç, müşterilerinizin ne kadarına hâlâ beden sunabildiğinizi gösterir. Kendi eşiğinizi belirleyin; örneğin bu oran %70'in altına inince model kırık sayılsın.
Hangi bedenler çekirdek beden sayılır?
Kendi satış verinizde satışların çoğunu yapan bedenler. Birçok yetişkin giyim modelinde bunlar M ve L olur, ama kategoriye, kalıba ve müşteri kitlenize göre değişir. Son birkaç ayın beden bazında satışlarına bakarak belirleyin.
Kırık modeli ilandan kaldırmalı mıyım?
Hemen değil. Önce tamamlama mı eritme mi kararını verin. Tamamlayacaksanız ilan ve yorumları korunsun; eritecekseniz kalan bedenleri indirimle satıp model bitince ilanı stoksuz bırakın. İlan geçmişini kaybetmemek için aynı modeli tekrar getirdiğinizde aynı ilanı kullanın.
Tedarikçim tek beden üretmiyorsa ne yapmalıyım?
Seri hâlinde almak zorundaysanız tamamlama, uç bedenlerde yeni fazla stok yaratır. Bu durumda kırık modeli eritmek ve bir sonraki siparişte seri yerine beden dağılımlı sipariş için tedarikçiyle pazarlık etmek daha doğru olabilir.
Kalan uç bedenleri nasıl eritirim?
Kademeli indirim, aynı modelin farklı renkleriyle birlikte "son bedenler" seçkisi ya da set içinde satış deneyebilirsiniz. Her indirim kademesinde sipariş başı kârı hesaplayın; amaç zarar etmeden stoğu nakde çevirmektir.
Sonuç
Beden kırığı, toplam stok rakamının sakladığı bir satış kaybıdır: ürün stokta görünür ama müşteri bedenini bulamaz. Stoğu beden bazında izleyin, satış ağırlıklı doluluk eşiğinizin altına inen modellerde tamamlama ya da eritme kararını o hafta verin ve bir sonraki siparişi geçmiş beden paylarınıza göre dağıtın. Beden stoğunu tüm kanallarda tek havuzdan yönetmek ve tükenmeyi önceden görmek isterseniz demo talep ederek Hastürk CRM'i kendi ürünlerinizle deneyebilirsiniz.
