Taban Fiyat Nasıl Hesaplanır? Otomatik Fiyatlamada Zararına Satışı Önleyen Alt Sınır

Taban fiyat, bir ürünü zarar etmeden ve belirlediğiniz en az kârı koruyarak satabileceğiniz en düşük fiyattır. Alış maliyeti, kargo ve sipariş başına diğer sabit giderler toplanır, üzerine minimum kâr eklenir ve bu toplam komisyondan kalan paya bölünür. Otomatik fiyatlamada ya da kampanyada fiyat ne kadar düşerse düşsün, bu sınırın altına inilmemelidir.

Bu yazıda taban fiyatın başabaş fiyattan farkını, formülünü, adım adım örnek hesabı, her kanal için neden ayrı taban fiyat gerektiğini ve bu sınırı ne zaman yeniden hesaplamanız gerektiğini anlatıyoruz. Örneklerdeki tüm oranlar ve tutarlar varsayımsaldır; kendi komisyon oranınızı ve kargo tarifenizi satıcı panelinizden alın.

Taban fiyat nedir?

Pazaryerinde fiyat artık sabit bir değer değildir. Buybox için rakibin altına inersiniz, kampanyaya katılırken indirim yaparsınız, otomatik fiyat kuralları gün içinde fiyatı birkaç kez değiştirir. Bu hareketli ortamda bir soru hep cevaplanmalıdır: Fiyat en fazla nereye kadar inebilir?

Bu sorunun cevabı taban fiyattır. Üç benzer kavram sık karıştırılır:

Taban fiyatı başabaşa eşit tutmak cazip görünebilir, ama başabaşta yapılan satış iade, reklam ya da beklenmeyen bir kargo farkı karşısında hemen zarara döner. Bu yüzden taban fiyatın içinde küçük de olsa bir güvenlik payı, yani minimum kâr bulunmalıdır.

Formül: maliyet + kesintiler + minimum kâr

Pazaryeri komisyonu satış fiyatının yüzdesi olduğu için, taban fiyat maliyetin üstüne bir şey eklenerek değil, geriye doğru hesaplanır. Ürün ve hizmetlerin %20 KDV'li olduğu, komisyon oranının KDV dahil yayımlandığı durumda formül şöyledir:

Taban fiyat (KDV dahil) = (Alış maliyeti + Kargo + Diğer sabit giderler + Minimum kâr × 1,2) ÷ (1 − Komisyon oranı)

Formüldeki kalemler:

• Alış maliyeti: Ürünün size mal olduğu tutar (KDV dahil). Navlun, ambalaj ve işçilik gibi kalemleri de birime dağıtın; nasıl yapılacağını ürün maliyeti rehberimizde anlattık.
• Kargo: Paketin desisine göre sipariş başına ödediğiniz ortalama tutar (KDV dahil).
• Diğer sabit giderler: Varsa platform hizmet bedeli, ambalaj, sipariş başına reklam ve iade payı.
• Minimum kâr: Bir siparişten en az ne kadar kâr kalmasını istediğiniz. Kârı KDV hariç tutar olarak düşündüğümüz için 1,2 ile çarparak formüle ekliyoruz.
• Komisyon oranı: KDV dahil oran. Trendyol'un resmî tablosundaki oranlar KDV dahildir; Hepsiburada'nın listesindeki oranlar ise KDV hariçtir, bu yüzden formülde 1,2 ile çarparak kullanılır (%12 + KDV için 0,144). Güncel oranlar için Trendyol komisyon oranları ve Hepsiburada komisyon oranları sayfalarına bakabilirsiniz.

Minimum kârı tutar yerine oran olarak belirlemek isterseniz formül şu hale gelir: (Alış maliyeti + Kargo + Diğer sabit giderler) ÷ (1 − Komisyon oranı − Minimum marj). Burada minimum marj, kârın KDV hariç satış tutarına oranıdır.

Örnek hesap

Bir ürünün alış maliyeti 300 TL, kargo maliyeti 60 TL (ikisi de KDV dahil), komisyon oranı %18 (KDV dahil) ve her siparişten en az 30 TL kâr (KDV hariç) kalmasını istiyorsunuz.

1. Sabit giderleri toplayın: 300 + 60 = 360 TL
2. Minimum kârı ekleyin: 30 × 1,2 = 36 TL → 360 + 36 = 396 TL
3. Komisyondan kalan payı bulun: 1 − 0,18 = 0,82
4. Bölün: 396 ÷ 0,82 = 482,93 TL

Sağlamasını KDV hariç tutarlarla yapalım:

Hesap tutuyor: bu fiyatta tam 30 TL kâr kalıyor. Taban fiyatı belirlerken her zaman yukarı yuvarlayın. 482,93 TL'yi 482,90 TL'ye çekmek küçük bir fark gibi görünür, ama aşağı yuvarlanan taban fiyat artık tanımı gereği taban değildir. Bu örnekte 483,90 TL güvenli bir seçimdir.

Minimum marjla aynı hesap

Aynı ürün için 30 TL yerine "en az %5 marj" demek isterseniz: 360 ÷ (1 − 0,18 − 0,05) = 360 ÷ 0,77 = 467,53 TL. Bu fiyatta kâr 19,48 TL'dir ve KDV hariç satış tutarının %5'ine denk gelir. Tutar olarak minimum kâr ucuz ürünlerde daha koruyucudur; oran olarak minimum marj ise fiyatı yüksek ürünlerde daha mantıklı bir sınır verir.

Unutulan giderler taban fiyatı nasıl düşürür?

Yukarıdaki hesapta yalnız alış ve kargo vardı. Gerçekte sipariş başına başka giderler de oluşur. Aynı ürüne 12 TL ambalaj, 18 TL ortalama reklam ve 9 TL iade payı eklediğinizde (hepsi KDV dahil, örnek tutarlar):

(300 + 60 + 12 + 18 + 9 + 36) ÷ 0,82 = 435 ÷ 0,82 = 530,49 TL

Yani bu üç kalemi unutursanız taban fiyatınız yaklaşık 47,5 TL düşük kalır ve otomatik fiyat kuralı ürünü fark etmeden zararına satabilir. Reklam payını son 30 günün reklam harcamasını sipariş sayısına bölerek, iade payını da iade oranınız ile iade başına kaybınızı çarparak bulabilirsiniz.

Hesabı kendi rakamlarınızla yapmak için satış fiyatı hesaplama aracına minimum kârınızı hedef kâr olarak girebilirsiniz. Araç stopaj gibi ek kalemleri de hesaba katabildiği için sonuç bu yazıdaki örnekten birkaç lira farklı çıkabilir. Trendyol'da kategori oranıyla hızlı hesap için Trendyol komisyon hesaplama aracı da işinizi görür.

Kanal bazında farklı taban fiyat

Aynı ürünün taban fiyatı her pazaryerinde farklıdır, çünkü komisyon oranı, komisyonun KDV dahil mi hariç mi yayımlandığı, kargo tarifesi ve hizmet bedeli kanaldan kanala değişir. Aynı ürün ve aynı minimum kârla (30 TL, KDV hariç) varsayımsal üç kanal:

Kanal A ile C arasında yaklaşık 25 TL fark var. Tek bir taban fiyatı bütün kanallara uygularsanız iki hatadan birini yaparsınız: ya en ucuz kanalın sınırını kullanır ve pahalı kanalda zararına satarsınız, ya da en pahalı kanalın sınırını kullanır ve ucuz kanalda gereksiz yere rekabetten çekilirsiniz.

Pratik öneri:

• Taban fiyatı ürün × kanal bazında tutun; tek bir sütun yerine her kanal için ayrı sütun açın.
• Kargo maliyetini tahmini değil, kanalın size kestiği gerçek tutarlardan alın.
• Aynı ürünü bir kanalda kendi kargo anlaşmanızla, diğerinde pazaryerinin anlaşmalı kargosuyla gönderiyorsanız kargo kalemini ayrı hesaplayın.

Otomatik fiyat kuralına girmek

Buybox için otomatik fiyat kullanıyorsanız taban fiyat, kuralın en düşük fiyat alanına girilir. İyi kurulmuş bir kuralda dört değer bulunur:

1. En düşük fiyat: Bu yazıda hesapladığınız taban fiyat.
2. En yüksek fiyat: Rakip yokken ya da buybox sizdeyken fiyatın çıkabileceği tavan.
3. Adım: Rakibin ne kadar altına inileceği (ör. 1 TL).
4. Hedef fiyat (isteğe bağlı): Buybox sizdeyken dönülmek istenen fiyat.

Hastürk CRM'in buybox takibi ve otomatik fiyat özelliği Trendyol ve Hepsiburada ilanlarında bu dört değerle çalışır: buybox rakibe geçince fiyat rakibin belirlediğiniz adım kadar altına çekilir, ama hiçbir zaman en düşük fiyatınızın altına inmez. Rakibin fiyatı sizin taban fiyatınızın altındaysa panel sınırı aşmaz; buybox'ı geri almak için zararına satış yapmaz. Buybox'ın yalnız fiyata bağlı olmadığını, teslim süresi ve mağaza puanı gibi ölçütlerin de etkili olduğunu buybox rehberimizde anlattık.

Taban fiyatı ne zaman güncellemeli?

Taban fiyat bir kez hesaplanıp unutulacak bir değer değildir. Formüldeki her kalem değiştiğinde sınır da değişir. Şu durumlarda yeniden hesaplayın:

• Alış maliyeti değiştiğinde: Tedarikçi zammı, yeni parti ya da dövizle alınan üründe kur artışı. Kur artışında maliyeti stoktaki alış kuruyla değil, bir sonraki alımda ödeyeceğiniz kurla düşünmek daha güvenlidir.
• Komisyon oranı değiştiğinde: Kategori değişikliği, pazaryerinin oran güncellemesi ya da kampanya dönemine özel oranlar. Komisyondaki birkaç puanlık artışın kâra etkisini komisyon duyarlılık analizi yazımızda gösterdik.
• Kargo maliyeti değiştiğinde: Kargo tarifesi güncellemesi, ambalaj değişikliği nedeniyle desinin artması ya da kargo firması değişikliği.
• Reklam ve iade payı değiştiğinde: Bir ürüne reklam bütçesi ayırmaya başladıysanız ya da iade oranı belirgin biçimde arttıysa.
• Kampanya öncesinde: Kampanya fiyatı taban fiyatın altında kalıyorsa, katılım kararı kâr değil zarar kararıdır.

Hiçbir şey değişmemiş gibi görünse bile ayda bir, en çok satan ürünlerinizin taban fiyatlarını gerçek kesintilerle karşılaştırın. Pazaryerinin kestiği faturalardaki gerçek kargo ve komisyon tutarları, tahmin ettiğinizden farklı çıkabilir.

Taban fiyat takip tablosu

Basit bir tabloda her satır bir ürün × kanal olsun:

Son sütun özellikle değerlidir: güncel fiyatı taban fiyata çok yakın olan ürünlerde indirim ya da buybox savaşı için yeriniz kalmamıştır. Bu ürünlerde maliyeti düşürmek, set satışa geçmek ya da fiyat dışı rekabete odaklanmak daha akılcıdır.

Taban fiyatın altında satış ne zaman bilinçli bir karardır?

Bazı durumlarda satıcılar bilerek taban fiyatın altına iner: yıl sonunda elde kalacak sezon ürününü eritmek, yeni bir ürüne ilk yorumları kazandırmak ya da yavaş satan stoğu nakde çevirmek gibi. Bu kararlar meşrudur, ama otomatik kuralın değil, sizin vereceğiniz kararlardır. Böyle bir durumda:

• İndirimin süresini ve adedini önceden belirleyin.
• Kuralı geçici olarak değiştirin ve dönem bitince eski taban fiyata döndürün.
• Kaybı kampanya maliyeti olarak kaydedin ki dönem sonunda gerçek kârınızı doğru görün.

Sık sorulan sorular

Taban fiyat ile başabaş fiyatı arasındaki fark nedir?

Başabaş fiyatı kârın tam sıfır olduğu fiyattır. Taban fiyat ise başabaşın üstüne minimum kâr eklenmiş fiyattır. Otomatik fiyat ve kampanya için alt sınır olarak başabaş yerine taban fiyatı kullanmak, iade ya da beklenmeyen bir gider karşısında zarara düşmenizi önler.

Minimum kâr ne kadar olmalı?

Tek doğru rakam yoktur. Pratikte minimum kâr; iade payını, ortalama reklam maliyetini ve ürüne düşen işletme giderlerini karşılayacak düzeyde seçilir. Ucuz ürünlerde sabit bir TL tutar, pahalı ürünlerde ise satış tutarına oranla belirlenen bir marj daha uygun bir sınır verir.

Her pazaryeri için ayrı taban fiyat mı hesaplamalıyım?

Evet. Komisyon oranı, komisyonun KDV dahil ya da hariç yayımlanması, kargo tarifesi ve hizmet bedeli kanaldan kanala değiştiği için aynı ürünün taban fiyatı her kanalda farklıdır. Taban fiyatı ürün ve kanal bazında ayrı tutun.

Taban fiyat KDV dahil mi hesaplanır?

Bu yazıdaki formül taban fiyatı müşterinin ödediği KDV dahil fiyat olarak verir; maliyet, kargo ve diğer giderler KDV dahil girilir, minimum kâr ise KDV hariç düşünülüp 1,2 ile çarpılır. Formül, ürünün ve hizmetlerin %20 KDV'li olduğu durum için kurulmuştur.

Otomatik fiyat kuralında taban fiyat nereye girilir?

Kuralın en düşük fiyat alanına girilir. Fiyat, buybox için rakibin altına inerken bu sınırı aşmaz. En yüksek fiyatı, adım tutarını ve isterseniz hedef fiyatı da tanımlayarak fiyatın hem aşağı hem yukarı hareketini kontrol altında tutarsınız.

Taban fiyatı ne sıklıkla güncellemeliyim?

Maliyet, komisyon, kargo, reklam ya da iade payı değiştiğinde hemen; bunun dışında ayda bir genel kontrolle. Dövizle alınan ürünlerde kur hareketine göre daha sık kontrol gerekir.