GTIN Nedir? GTIN-8, GTIN-12, GTIN-13 ve GTIN-14 Farkları
GTIN, ürünü dünya genelinde tanımlayan küresel ticari ürün numarasıdır. GTIN türlerini, hangi ambalajda hangisinin kullanıldığını ve kontrol hanesinin nasıl doğrulandığını örnekle açıklıyoruz.
Bu yazıda (7 başlık)
GTIN (Global Trade Item Number, küresel ticari ürün numarası), bir ürünü dünya genelinde tek başına tanımlayan ve GS1 standardına göre verilen 8, 12, 13 ya da 14 haneli numaradır. Ürünün üzerindeki barkod, bu numaranın makinece okunabilen hâlidir. Türkiye'de en sık görülen tür, EAN-13 barkoduyla basılan 13 haneli GTIN-13'tür; son hanesi her zaman bir kontrol hanesidir.
Pazaryerine ürün yüklerken "barkod" alanına yazdığınız numara çoğu zaman bir GTIN'dir ve bu numara ürününüzün kataloğa nasıl bağlanacağını, aynı ürünü satan diğer satıcılarla eşleşip eşleşmeyeceğinizi ve stok takibinin ne kadar kolay olacağını belirler. Bu yazıda GTIN türlerini, EAN ve UPC ile ilişkisini, kontrol hanesinin nasıl hesaplandığını, pazaryerinde GTIN'in neden önemli olduğunu ve GTIN'i olmayan ürünler için seçenekleri anlatıyoruz.
GTIN nedir?
GTIN, satılabilir her ürün ya da ambalaj seviyesi için verilen benzersiz bir kimlik numarasıdır. Numara standartlarını uluslararası kâr amacı gütmeyen kuruluş GS1 belirler; işletmeler numaralarını ülkelerindeki GS1 üye kuruluşundan alır. Türkiye'de bu kuruluş GS1 Türkiye'dir.
Bir GTIN'i anlamak için üç kavramı ayırmak gerekir:
- GTIN: Numaranın kendisi. Örneğin 13 haneli bir sayı.
- Barkod sembolü: Numaranın çizgilerle basılmış hâli (EAN-13, UPC-A, ITF-14 gibi). Aynı numara farklı sembollerle basılabilir.
- Stok kodu (SKU): Sizin kendi deponuz için verdiğiniz iç kod. GTIN tüm dünyada geçerlidir, stok kodu yalnız sizin işletmenizde anlam taşır. İkisinin farkını ve iyi bir stok kodu yapısını SKU nedir yazımızda anlattık.
Bir GTIN; ürünün türünü, markasını, boyutunu ve varyantını tek bir numarada birleştirir. Bu yüzden aynı tişörtün kırmızı M bedeni ile mavi L bedeni farklı GTIN'lere sahip olmalıdır.
GTIN türleri: 8, 12, 13 ve 14 haneli numaralar
| Tür | Hane | Tipik kullanım | Barkod sembolü | Örnek (yalnız açıklama için) |
|---|---|---|---|---|
| GTIN-8 | 8 | Üzerinde EAN-13'e yer olmayan çok küçük ambalajlar | EAN-8 | 86954327 |
| GTIN-12 | 12 | Ağırlıkla ABD ve Kanada'da satılan ürünler | UPC-A | 012345678905 |
| GTIN-13 | 13 | Türkiye ve Avrupa dahil dünyanın büyük bölümünde perakende ürünler | EAN-13 | 8695432100125 |
| GTIN-14 | 14 | Koli, paket gibi perakende satışa girmeyen ambalaj seviyeleri | ITF-14 ya da GS1-128 | 18695432100122 |
GTIN-13: en yaygın tür
Türkiye'deki raflarda ve pazaryerlerinde gördüğünüz barkodların büyük çoğunluğu GTIN-13'tür. Yapısı üç parçadan oluşur:
- GS1 ön eki ve firma numarası: Numaranın baş kısmı, numarayı hangi GS1 kuruluşunun verdiğini ve hangi firmaya ait olduğunu gösterir. GS1 Türkiye'nin verdiği numaralar 868 ya da 869 ile başlar.
- Ürün numarası: Firmanın kendi ürünlerine verdiği sıra numarası.
- Kontrol hanesi: Son hane; diğer hanelerden hesaplanır ve yanlış okunan ya da yanlış yazılan numarayı yakalar.
Sık yapılan bir yanlış: Ön ek ürünün üretildiği ülkeyi göstermez. 869 ile başlayan bir barkod yalnız numaranın GS1 Türkiye üzerinden alındığını gösterir; ürün başka bir ülkede üretilmiş olabilir.
GTIN-8: küçük ambalajlar için
GTIN-8, üzerinde 13 haneli barkoda yer olmayan çok küçük ürünlerde kullanılır. Bu numaralar firma ön ekine göre değil, ürün bazında tek tek verilir; bu yüzden yalnız gerçekten gerekli olduğunda tercih edilir.
GTIN-12: UPC
GTIN-12, Kuzey Amerika'da yaygın olan UPC-A barkoduyla basılır. Yurt dışından getirdiğiniz ürünlerde 12 haneli bir barkod görebilirsiniz. Başına bir 0 eklendiğinde 13 haneli GTIN-13 biçimine dönüşür ve aynı ürünü tanımlamaya devam eder.
GTIN-14: koli ve paket seviyesi
Aynı ürünün 12'li kolisi, tekli üründen farklı bir ticari birimdir ve kendi numarasını alabilir. GTIN-14, en baştaki gösterge hanesi (1–8 arası) ile ambalaj seviyesini ayırt eder; ardından tekli ürünün numarası gelir ve kontrol hanesi yeniden hesaplanır. Tablodaki 18695432100122 örneği, 8695432100125 numaralı ürünün bir koli seviyesini gösterir. Pazaryerinde tekli ürün satıyorsanız GTIN-14 ile işiniz genellikle depo ve tedarikçi tarafında olur.
Hepsi 14 haneye tamamlanabilir
Tüm GTIN türleri başına sıfır eklenerek 14 haneli biçimde yazılabilir. Örneğin 8695432100125 numarası, sistemlerde 08695432100125 olarak da tutulabilir. Bu yüzden bazı yazılımlar ve veri dosyaları GTIN alanını 14 hane olarak ister; numara değişmiş olmaz.
GTIN, EAN ve UPC arasındaki ilişki
Bu üç kavram günlük dilde birbirinin yerine kullanılır; ama aslında farklı şeylerdir:
- GTIN numaranın genel adıdır.
- EAN (European Article Number) ve UPC (Universal Product Code), bu numaraların eski adları ve basıldıkları barkod sembollerinin adlarıdır.
- "EAN kodu" dendiğinde çoğu zaman 13 haneli GTIN-13 kastedilir; "UPC kodu" ise 12 haneli GTIN-12'dir.
Kitaplarda kullanılan 13 haneli ISBN numarası da 978 ya da 979 ile başlayan bir GTIN-13 olarak barkoda basılır. Bu yüzden kitap kategorilerinde barkod alanına çoğu zaman ISBN yazılır.
Kontrol hanesi nasıl hesaplanır? Örnek
Kontrol hanesi tüm GTIN türlerinde aynı yöntemle bulunur. Kontrol hanesi hariç numarayı sağdan sola okuyun; en sağdaki haneyi 3 ile, bir solundakini 1 ile çarpın ve bu şekilde 3 ve 1'i sırayla tekrarlayın. GTIN-13'te bu, soldan sayıldığında tek sıradaki hanelerin 1, çift sıradaki hanelerin 3 ile çarpılması demektir.
Örnek olarak 869543210012 numarasının kontrol hanesini bulalım (bu numara yalnız hesap örneğidir):
| Sıra | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hane | 8 | 6 | 9 | 5 | 4 | 3 | 2 | 1 | 0 | 0 | 1 | 2 |
| Ağırlık | 1 | 3 | 1 | 3 | 1 | 3 | 1 | 3 | 1 | 3 | 1 | 3 |
| Sonuç | 8 | 18 | 9 | 15 | 4 | 9 | 2 | 3 | 0 | 0 | 1 | 6 |
- Toplam: 8 + 18 + 9 + 15 + 4 + 9 + 2 + 3 + 0 + 0 + 1 + 6 = 75
- Bir üst onluğa tamamlayın: 75'ten sonraki ilk onluk 80'dir.
- Kontrol hanesi: 80 − 75 = 5. Tam numara 8695432100125 olur.
Toplam zaten bir onluğun katıysa (örneğin 80) kontrol hanesi 0'dır. Excel'de bir barkod listesini toplu kontrol etmek istiyorsanız aynı mantığı bir sütun formülüyle uygulayabilir ya da GS1'in çevrim içi kontrol hanesi hesaplayıcısını kullanabilirsiniz. Kontrol hanesi tutmayan bir numara büyük olasılıkla yanlış yazılmıştır; pazaryerine yüklemeden önce düzeltin.
Pazaryerinde GTIN neden önemli?
Katalog eşleştirmesi
Birçok pazaryeri, aynı ürünü satan satıcıları tek bir ürün sayfasında toplar. Bu eşleştirmenin temel anahtarı genellikle barkoddur. Doğru GTIN girdiğinizde ürününüz mevcut ürün sayfasına bağlanır; yanlış ya da uydurma bir numara girdiğinizde ya başka bir ürünün sayfasına düşersiniz ya da kataloğu bölen ikinci bir sayfa oluşturursunuz. Barkodun başlık, görsel ve özellik alanlarıyla birlikte ürün kartındaki yerini ürün listeleme optimizasyonu yazımızda anlattık.
Kategori kuralları
Bazı pazaryerleri belirli kategorilerde GTIN'i zorunlu tutar, bazıları ise markasız ya da el yapımı ürünler için farklı seçenekler sunar. Örneğin Amazon'da belirli koşullarda barkod (GTIN) muafiyeti için başvuru seçeneği bulunur. Hangi kategoride hangi kuralın geçerli olduğunu her pazaryerinin satıcı panelinden ve kategori yükleme kurallarından kontrol edin; bu kurallar değişebilir. Amazon'a hazırlanıyorsanız Amazon Türkiye satıcı rehberimiz iyi bir başlangıçtır.
Çok kanallı stok takibi
Aynı ürünü birden fazla pazaryerinde satıyorsanız her kanalda aynı GTIN'i kullanmak, ilanları tek bir ürüne bağlamanın en kolay yoludur. Hastürk CRM'in stok senkronizasyonu, kanallardaki ilanları barkod ve stok koduyla aynı ürün kartına bağlar; bir kanalda satılan ürünün yeni stoğu diğer kanallara gönderilir. Barkodları baştan tutarlı girmek, eşleşmeyen ilan sayısını ve elle eşleştirme işini azaltır.
Varyant yönetimi
Her renk ve beden için ayrı GTIN kullanmak, varyantların ana ürün altında doğru gruplanmasını ve doğru varyantın stoktan düşmesini sağlar. Varyantların ortak bir ana ürün altında toplandığı ürün kartlarını ürün yönetimi sayfamızda anlattık.
GTIN olmayan ürünler için ne yapılır?
Kendi markanızla satıyorsanız
Kendi ürettiğiniz ya da kendi markanızla sattığınız ürünler için GTIN almanın doğru yolu GS1 Türkiye üyeliğidir. Üyelikle firmanıza bir firma numarası verilir ve ürünlerinize bu numaraya bağlı GTIN'ler atarsınız. Başvuru koşullarını ve ücretleri GS1 Türkiye'nin resmî kaynaklarından kontrol edin.
Başka bir markanın ürününü satıyorsanız
Ürünün üzerindeki barkodu kullanın. Barkod yoksa üreticiden ya da distribütörden isteyin. Başka bir firmanın ürününe kendi numaranızı vermeniz doğru değildir.
Kaçınılması gerekenler
- Rastgele numara uydurmak: Uydurduğunuz numara başka bir firmanın gerçek ürününe ait olabilir; ürününüz yanlış sayfaya eşleşir.
- Yetkisiz kaynaklardan ucuz numara almak: Bu numaralar firmanıza kayıtlı olmayabilir; GTIN'in kime ait olduğu GS1 kayıtlarından kontrol edildiğinde sorun çıkarabilir.
- Varyantlara aynı numarayı vermek: Stok ve sipariş karışır, müşteri yanlış varyantı alır.
- Ürün değiştiğinde eski numarayı kullanmak: İçerik, miktar ya da ölçü değiştiğinde yeni bir GTIN gerekip gerekmediğini GS1'in kurallarından kontrol edin.
Bazı pazaryerleri barkod alanında satıcının kendi oluşturduğu benzersiz bir kodu kabul edebilir; ancak böyle bir kod GTIN değildir ve başka kanallarda geçerli olmayabilir. Bu seçeneği kullanmadan önce ilgili pazaryerinin kuralını kontrol edin.
Sık sorulan sorular
GTIN ile barkod aynı şey mi?
Tam olarak değil. GTIN numaranın kendisidir; barkod ise bu numaranın çizgilerle basılmış, okuyucuyla okunabilen hâlidir. Aynı GTIN, ambalajın türüne göre farklı barkod sembolleriyle basılabilir.
EAN-13 ile GTIN-13 arasındaki fark nedir?
GTIN-13 13 haneli numaradır, EAN-13 ise bu numaranın basıldığı barkod sembolünün adıdır. Günlük kullanımda ikisi aynı anlamda kullanılır.
869 ile başlayan barkod ürünün Türkiye'de üretildiğini gösterir mi?
Hayır. 868 ve 869 ön ekleri numaranın GS1 Türkiye tarafından verildiğini gösterir. Ürünün nerede üretildiğini barkoddan anlayamazsınız.
Her renk ve beden için ayrı GTIN gerekir mi?
Evet. Farklı renk, beden, hacim ya da adet içeren her satış birimi ayrı bir üründür ve kendi GTIN'ini almalıdır. Bu, stok ve sipariş takibinin doğru çalışması için de gereklidir.
Kontrol hanesi neden önemli?
Kontrol hanesi, numaranın yanlış yazılmasını ya da yanlış okunmasını yakalar. Kontrol hanesi tutmayan bir numara büyük olasılıkla hatalıdır ve pazaryerine yüklenirken reddedilebilir.
Yurt dışından getirdiğim ürünün 12 haneli barkodunu kullanabilir miyim?
Ürünün üreticisi tarafından verilmiş bir UPC ise aynı ürünü tanımlamaya devam eder; başına 0 eklenerek 13 haneli biçimde de yazılabilir. Pazaryerinin barkod alanında hangi biçimi kabul ettiğini satıcı panelinden kontrol edin.
GTIN küçük bir alan gibi görünse de ürününüzün katalogda doğru yere oturmasının, stoğunuzun kanallar arasında doğru düşmesinin ve müşterinin doğru varyantı almasının temelidir. Barkodları ürün kartında bir kez doğru girmek, sonraki her adımı kolaylaştırır.
